انقلاب دیجیتال و هنر تصویرسازی

در این حال عده‌ای از هنرمندان تصویرگر مطرح قدیمی، حضور ناگزیر و همگانی رایانه و نرم‌افزارهای گرافیکی را تهدیدی جدی برای تصویرگری به حساب می‌آورند.
فرج براری*
ما هرگز فراموش نکرده‌ایم که چگونه در گذشته مسحور جادوی تصاویر صفحه‌ی تلویزیون می‌شدیم و تصویر شخصیت‌های کارتونی تا عمق رویای کودکی‌مان رسوخ می‌کرد.
خوب یادمان مانده که چگونه با سندباد قصه‌ها هم‌مقصد می‌شدیم و با مسافر کوچولو تا دل کویر همراهی می‌کردیم، سوار بر کلک هاکلبری بر رودخانه‌ی می‌سی‌سی‌پی می‌راندیم و با الیس تا سرزمین عجایب می‌رفتیم، با تام سایر گم‌ می‌شدیم و با رابین هود نجات می‌یافتیم، با پینو‌کیو آدم می‌شدیم و با گالیور عاشق. 
در باور تصاویری غرق می‌شدیم که مرهون خلاقیت، تخیل و اعجاز تصویرسازان بود، آنها این شخصیت‌های داستانی را چنان واقعی و ملموس تصویر و طراحی کرده بودند که اکنون پس از سال‌ها، هنوز در ذهن ما به حیات خود ادامه می‌دهند و برایمان لذت‌بخش و به یادماندنی‌اند.
آیا شما تکالیف نوشتاری دوران دبستان‌تان را به یاد می‌آورید؟ یا چیزی از کلمات داستان‌هایی که در کودکی خوانده‌اید را به خاطر دارید؟ به ندرت این اتفاق می‌افتد، در واقع این بیان بصری داستان‌هاست که همیشه در حافظه ما به یادگار می‌ماند زیرا تجسم تصاویر نقش انکارناپذیری در حافظه تصویری ما ایفا می‌کند و این جایگاه چنان برجسته است که امروزه نشانه‌ها و بیان تصویری بار اصلی تبادل اطلاعات را بر دوش می‌کشند.
تصاویر چنان مستقیم و بی‌واسطه بر تماشگر تاثیر می‌گذارند که دیگر کمتر کسی زحمت خواندن متن نوشتاری را به خود می‌دهد، با این حال، هنر تصویرگری پیشینه‌ای دارد به قدمت تاریخ، اما واکاوی این پیشینه‌ی پرفراز و نشیب و قالب‌های گسترده‌ی آن موضوع بحث ما نیست. 
امروزه هنر تصویرسازی در قالب فیلم‌های انیمیشن، تبلیغات، تصویرگری صنعتی، تصویرگری مد، تصویرگری علمی و آموزشی، طراحی مطبوعاتی، کاریکاتور، پوستر، کتاب‌های مصور، ادبیات، شعر تصویرسازی کتاب کودک و‌... جای می‌گیرد.
در این مقاله قصد داریم به صورت اختصاصی به نقش هنر تصویرسازی و انقلاب دیجیتال به اختصاراشاره کنیم.
پیدایش اینترنت تاثیرات زیادی بر روی هنر از جمله هنرهای تصویری گذاشته است، موضوع مهم دیگری که تصویرگران با آن دست وپنجه نرم می‌کنند و اهمیت آن را نباید از قلم انداخت روبرو شدن با انقلاب دیجیتال و تصویرسازی با رایانه است. 
به نظر می رسد آینده تصویرسازی کتاب و به خصوص تصویرسازی کتاب‌های کودکان با روش‌های سنتی گذشته که با استفاده از طراحی با رنگ، مرکب و مدادهای سنتی صورت می‌گرفت اینک قافیه را به کلاژهای فتوشاپی باخته است و هنرمندان تصویرگری که در گذشته به روش‌های سنتی و با دست و استفاده از اکریلیک، گواش، گچ، مدادشمعی، مرکب، زغال و... فعالیت می‌کردند اینک به طراحی‌های رایانه‌ای روی آورده‌اند و این تغییر روش، آنان را با چالش‌های جدیدی روبرو می‌سازد.
در این حال عده‌ای از هنرمندان تصویرگر مطرح قدیمی، حضور ناگزیر و همگانی رایانه و نرم‌افزارهای گرافیکی را تهدیدی جدی برای تصویرگری به حساب می‌آورند، آنان بر این باورند که این تصویرسازی‌ها پیکر طراحی جلد کتاب‌ها را بی‌هویت و مخدوش ساخته و آینده‌ی هنر تصویرگری را به مخاطره انداخته است، همچنین نگرانند این مداخله‌ی مسقیم رایانه، تغییر دادن اجزای هنری با کمک نرم‌افزارهای دیجیتالی چنان تاثیر عمیقی بر طراحان تصویرگر بگذارد که هنر تصویرگری اصیل و دست ساخت کم‌کم به حاشیه رانده شده و رو به زوال بگذارد.
آنها می‌گویند که تصویرسازی رایانه‌ای به آسانی قابل کپی کردن است و نه تنها هیچ خدمتی به هنر و همچنین هنرجویان تصویرگر نمی‌کند بلکه هیچ پیشرفتی هم از آن حاصل نمی‌شود اما در مقابل، عده‌ای بر این باورند که تصویرسازی‌هایی که با کمک فناوری‌های جدید صورت می‌پذیرد نه تنها از اهمیت حرفه‌ی تصویرگری کتاب نمی‌کاهد بلکه امکانات و فرصت‌های جدیدی برای تصویرگران ایجاد می‌کند.
آنها می‌گویند که نرم‌افزارهای جدید با قابلیت ایجاد ترکیب‌بندی، تصویرگران را در شکل بخشیدن به تصاویر ذهنی خود کمک می‌کند و تاثیر مثبتی در روند خلاقانه‌ی هنرمندان تصویرساز خواهد داشت، عده‌ای از تصویرگران هم ضمن وفاداری به سنت تصویرگری کلاسیک بر آشنایی بیشتر با نرم‌افزارهای گرافیکی تاکید می‌کنند، آنها طرح‌های خود را ابتدا با روش سنتی به وجود آورده و بعد در رایانه روی آن کار می‌کنند و به گونه‌ای طراحی سنتی را با طراحی دیجیتالی آشتی داده‌اند.
شاید شیوه درست همین باشد زیرا نه می‌توان از قافله عقب ماند و تاثیر انقلاب دیجیتالی بر هنرهای تصویری را نادیده گرفت و نه اجازه داد که فناوری به ابزارهای آفرینش هنری آنان که دیرزمانی با آن کار کرده و به سبک تصویرگری خود رسیده‌اند، آسیب برساند.
*روزنامه‌نگار
نظرات ارسال نظر