کرونا، امنیت و سلامت انسانی

مشارکت مردمی و اقتدار حاکمیت یعنی تضمین امنیت و سلامت انسانی و من امیدوارم هم مردم و هم حاکمیت به این سطح از خطر رسیده باشند که تهدیدات کرونا خاصه تهدیدات امنیت انسانی و سلامت جدی است و اگر دیر بجنبیم فردا خیلی دیر است.
دکتر نصرت‌اله حیدری*
در دهه‌های اخیر بیماری‌های مسری چون آنفولانزا، سارس و در شرایط کنونی «کرونا» که با سلامت بشر درگیر هستند در زمره مقولات و موضوعات  «امنیتی» قرار گرفته‌اند.
اثرات جدی و اساسی و در عین حال گسترده  این بیماری‌ها و ترس ناشی از فراگیری آنها باعث شده است که به شکل جدی به عنوان تهدید امنیتی مورد توجه قرار گیرند و از این مقطع به بعد یعنی از سال ۲۰۰۳ به عنوان تهدیدات امنیتی در کانون توجه سیاست‌گذاران  قرار گرفته‌اند، تهدیداتی که با سلامت و امنیت بشر درگیر هستند.
کرونا و دیگر بیماری‌های واگیر ثابت کردند  که تهدیدات معطوف به سلامت، امروزه از نوع دغدغه‌های سیاسی همه کشورها است. امروز چالش سلامت، مسأله همه دولت‌ها در عصر جولان بیماری کرونا است، چالشی که اقتصاد، بهداشت و درمان، اجتماع و سیاست را به شدت درگیر خود ساخته است.
مقررات جهانی سلامت که در سال ۲۰۰۵ تصویب و از سال ۲۰۰۷ لازم‌الاحرا گردیده است به این مباحث نگاه اساسی دارد، براساس ماده ۲۲ که برای دولت‌ها الزام‌آور است مقوله اعلام شرایط اضطراری، دسترسی مردم به غذا و دارو از مباحث اساسی در حقوق بین‌الملل و سلامت عمومی است.
ایران در شرایط کنونی به دلیل تحریم دارو و منع ارسال اقلام بهداشتی و درمانی در معرض تهدیدات امنیتی آمریکا است و جامعه جهانی باید در این زمینه ضمن محکومیت آمریکا در کنار ایران قرار گرفته و نگذارند امنیت انسانی و سلامت عمومی ملت ایران به مخاطره بیفتد، تهدید سلامت ملت ایران یعنی تهدید و به خطر افتادن امنیت بین‌الملل و این یک اقدام ضد حقوق بشری با مضمون سلامت است.
رابطه میان امنیت و سلامت مقوله‌ای قدیمی است اما کرونا و دیگر بیماری‌های مسری این توجه را به شدت افزایش داده و در کانون توجه قرار داده  است.
همگان نیک می‌دانیم که بیماری و ضعف در سلامت اثر مستقیم بر امنیت، خاصه امنیت نظامی دارد زیرا ضمن تقلیل قوای مسلح، توجه را از آمادگی دفاعی به مهار و مبارره با بیماری سوق می‌دهد و این اثر زمانی شدیدتر می‌شود که جوانان یک کشور در معرض خطر بیماری قرار گیرند.
از دیگر آثار امنیتی بیماری چون کرونا  که می‌تواند دیگر سطوح امنیتی را به مخاطره بیندازد، ایحاد تزلزل و بی‌ثباتی در دولت‌ها است. وقوع این امر اثر مستقیم بر امنیت انسانی، سیاسی واجتماعی دارد.
فقدان برنامه و راهبرد دولت در بحث مبارزه با کرونا می‌تواند ضمن افزایش هزینه‌های سلامت، به کاهش منابع مالی، کاهش درآمد ناخالص ملی، افزایش لشکر بیکاران و نابرابری اجتماعی و در نهایت عدم ثبات سیاسی تبدیل گردد.
کرونا امنیت بشری را با خطر مواجه ساخته است و بی شک برای مواجه با آن باید رهیافت امنیت انسانی را در این مقوله دنبال کرد، در این رهیافت نگرش به سلامت یک دیدگاه و تعریف جامع و کامل و موسع از امنیت انسانی و بازپیشگیری یک اصل راهبردی است.
با توجه به آنکه بیماری کرونا  یک تهدید ملی و بین‌المللی است مواجه با آن هم باید با رعایت این شاخصه‌ها باشد.
در سطح ملی، دولت باید از خود اقتدار نشان دهد و تزلزل در این زمینه یعنی تسلیم کرونا شدن و اسیر پیامدهای سیاسی و امنیتی شدن آن است.
دولت باید با اعمال اقتدار و حاکمیت و با تکیه بر رهیافت امنیت انسانی و سلامت، مردم را به مشارکت در مبارزه با این بیماری وادار سازد.
دولت جمهوری اسلامی باید تردید و تزلزل را کنار نهاده و با اقتدار برنامه‌های پیشگیری و مبارزه با کرونا را عملیاتی نماید، این مهم در کنار جلب مشارکت مردمی یعنی ارتقا امنیت و سلامت جامعه در برابر کرونا، تاثیر مهمی در امنیت ملی کشور دارد.
کرونا دیگر یک مقوله مرتبط با سلامت و توسعه نیست، کرونا یک چالش اساسی است که صلح و امنیت جهان را با خطر مواجه ساخته است و دولت‌ها و ملت‌ها باید به این درک از مسأله برسند وگرنه پیامدهای کرونا آنان را غافلگیر خواهد کرد.
ایران باید در سطح بین المللی هم با توجه به تهدیدات کرونا و خطر سرایت آن به جامعه انسانی، از ظرفیت‌های بین‌المللی برای جلب منابع بهره گیرد، یعنی مفتوح کردن این باب که برای مقابله با کرونا جهان نیازمند یک دستور کار جدید است؛ نگریستن به سلامت از دیدگاه امنیتی، خاصه امنیت و سلامت انسانی.
در پایان باید خاطرنشان کرد که تهدیدات امنیتی کرونا هر روز گسترده‌تر می‌شود، تجربه ملل و دول موفق در بحث مبارزه با بیماری‌ها نشان می‌دهد این مسأله را با نگاه راهبردی دنبال کرده‌اند و در این مسأله با توجه به ضرورت حفظ امنیت انسانی ضمن بسیح تمام امکانات، حاکمیت مردم را هم به صحنه آورده است.
مشارکت مردمی و اقتدار حاکمیت یعنی تضمین امنیت و سلامت انسانی و من امیدوارم هم مردم و هم حاکمیت به این سطح از خطر رسیده باشند که تهدیدات کرونا خاصه تهدیدات امنیت انسانی و سلامت جدی است و اگر دیر بجنبیم فردا خیلی دیر است.
*کارشناس ارشد مسائل امنیت بین الملل
نظرات ارسال نظر