شهر در محاق سنت و مدرنیته 

در مورد شهر ایلام با توجه به اینکه مرکز استان محسوب می‌شود در چند سال اخیر با توجه به آزمون و خطاهای گذشته اعضای شورای شهر پنجم، با انتخاب شهرداری پرتلاش و آشنا با فضا و محیط اجتماعی و هویت شهری، تغییرات محسوس و شگرفی در فضا و مبلمان شهری به وجود آمده است
محسن جمشیدی*
اکثر جامعه‌شناسان بر این باورند که هویت، امری اجتماعی- تاریخی است و در طول زمان، نیروهای متفاوتی در ساخت آن نقش دارند. 
در جوامع سنتی، مذهب، خانواده و قومیت از مهمترین عوامل موثر بر نقش‌گیری هویت افراد محسوب می‌شوند اما در جوامع مدرن، عواملی همچون محیط اجتماعی و سرمایه‌های فرهنگی که دستاورد خود افراد جامعه است،هویت جامعه را می‌سازد. 
هر چند سخن راندن از سنت- مدرنیته و شکاف میان این دو در جامعه در یک یادداشت کوتاه نمی‌گنجد در ادامه بحث می‌خواهیم به تاثیر و نقش سازه‌های مدرن و در حال افزایش رفاهی- اقتصادی، همانند فروشگاه‌های زنجیره‌ای، هایپرمارکت‌ها، پاساژها و کافه‌ها بر روی ذهن افراد و شهرنشینان بپردازیم و برای این موضوع، گریزی به اثر مشهور والتر بنیامین 1940-1892 از متفکران مکتب فرانکفورت باعنوان پروژه پاساژها می‌زنیم.
والتر بنیامین معتقد است تاثیر این سازه‌ها بر روی ذهن افراد باعث شده که فرد، درگیر یک جستجوی آسایش مآبانه شده و در کوتاه‌ترین زمان و در واقع در یک محیط به همه چیز دست یابد و دیگر فضای شهر و زیبایی آنرا تجسم ننماید، در واقع این فرد دیگر نمی‌تواند که محیط اجتماعی بیرونی خود را درک نماید لذا همین وضعیت، انسان را تک ساختی و تک بعدی بار آورده و دیگر از آن انسان خلاق و جستجوگر اثری باقی نمی‌ماند.
موضوع دیگر بحث کافه‌هاست. جدیداً افزایش چشمگیر کافه‌ها به عنوان مراکزی برای گذراندن وقت و خوردن نوشیدنی‌های مدرن و گرفتن ژست‌های روشنفکرانه، ذهن هر شهروند تیزبینی را مشغول خود ساخته است.
نوجوانان و جوانان و حتی میانسالان که از هیاهوی شهر خسته شده و برای آرامش روحی و گذراندن چند دقیقه از وقت خود و یا فرار از محیط اجتماعی اطراف، به چنین محیطی پناه می‌برند، تاثیری جز فرار از واقعیت محیط اجتماعی و پناه بردن به ژست‌های روشنفکرانه که معمولاً باعث بروز هیچ‌گونه سنتز فکری نمی‌شود، ندارند.
از نظر بنیامین، این گونه محیط‌ها که جذابیت‌های مدرن شگرفی نیز دارند، معمولاً تفکر و تعقل و در نتیجه تقویت حس زیبایی‌شناسانه و نهایتاً تولید خلاقیت و سنتز فکری را به خاطر بسته بودن محیط و فقدان جاذبه‌های بصری را از افراد می‌گیرد و در نهایت، فردی گوشه‌نشین و افسرده تحویل جامعه می‌دهد. 
اما موضوعی که نگارنده بر روی آن تاکید دارد بحث فضای شهری و خدمات رفاهی- اجتماعی محیط شهری برای رفاه و آسایش شهروندان می‌باشد. 
در سال‌های اخیر به دلیل ازدحام و افزایش چشمگیر زندگی ماشینی، مسوولین و مدیران شهری هم در شعار و هم در عمل فقط به فکر افزایش طول و عرض خیابان‌ها و رفاه وسایل نقلیه بوده و کمتر توجهی به نقش پیاده‌روها و ساختن و زیباسازی آنها از لحاظ بصری برای شهروندان نموده‌اند.
به نظر می‌رسد مدیریت شهری تاکنون توجهی به نقش پیاده‌روها و آرامش محیط فکری و انسانی نداشته‌اند. هر چند بر روی کاغذ فقط شعارهایی توسط مدیران شهری در مورد معماری اسلامی داده می‌شود، لیکن بسیاری از مدیران و سیاست‌گذاران شهری با چگونگی جلوه‌های بصری در معماری اسلامی آشنایی کامل ندارند، با این حال ترغیب به تفکر و تقویت حس زیبایی‌شناسی و ایجاد آرامش روحی از جمله مهمترین آثار معماری اسلامی به شمار می‌روند. 
اما در مورد شهر ایلام با توجه به اینکه مرکز استان محسوب می‌شود، در چند سال اخیر با توجه به آزمون و خطاهای گذشته اعضای شورای شهر پنجم، با انتخاب شهرداری پرتلاش و آشنا با فضا و محیط اجتماعی و هویت شهری، تغییرات محسوس و شگرفی در فضا و مبلمان شهری به وجود آمده است.
شهردار کنونی ایلام علاوه بر ساخت سازه‌های مدرن و تاثیرگذار، برای روان‌سازی بار ترافیکی مرکز شهر، در مرمت، بازسازی و زیباسازی پیاده‌روهای فرسوده و ساختن پیاده‌روهای جدید در مرکز شهر و مرمت و زیباسازی بلوارها و پارک‌های محله‌ای اقدامات قابل توجهی صورت داده است که شهروندان می‌توانند از این محیط‌ها و فضای به وجود آمده و تاثیر آن بر روی آرامش روحی و فکری خود نهایت بهره را ببرند هر چند در این مسیر نیز مشکلاتی همواره وجود داشته که ذکر آنها در این مجال نمی‌گنجد.
در پایان با توجه به در پیش بودن ششمین دوره انتخابات شوراهای شهر و روستا، به افراد حاضر در این کارزار توصیه می‌شود، ایده‌ها و برنامه‌های خود را حول محورها و چالش‌های گفته شده به بحث بگذارند و از ایده‌پردازی در حوزه‌هایی که از وظایف و اختیارات عضو شورای شهر به دور است بپرهیزند.
به مدیران استانی و شهری نیز توصیه می‌شود با مدد و کمک رساندن به شهرداری جهت تسهیل مشکلات موجود و اتمام پروژه‌های نیمه کاره مبادرت نموده و به پیشرفت و توسعه فضای شهری برای شهروندان و شهر ایلام به عنوان مرکز استان کمک نمایند
به امید ایلامی آباد و آرام‌.
*پژوهشگر سیاسی
نظرات ارسال نظر
  • مجتبیدر تاریخ ۱ خرداد ۱۴۰۰

    درود بر دکتر جمشیدی عزیز...👍🏻👍🏻🌺🌺

    پاسخ به این نظر